Dosya Sistemleri ve Paket Yönetimi

Linux dosya sistemleri, formatlama, mount işlemleri ve apt/yum paket yönetimi

Kubedo Academy’e hoş geldiniz! Bu laboratuvarda dosya sistemleri ve paket yönetimini öğreneceksiniz.


Zorluk seviyesi: Orta
Süre: Yaklaşık 45 dakika


1. Dosya Sistemleri

Yaygın Dosya Sistemleri

Dosya SistemiAçıklama
ext2Günlüksüz, USB/SD kartlar için
ext3ext2 + günlük, eski standart
ext4Modern standart, 16TB+ destek
XFSYüksek performans, büyük dosyalar
BtrfsGelişmiş özellikler, snapshot

Dosya Sistemi Oluşturma

Terminal
$ mkfs.ext4 /dev/vdc1
mkfs.xfs /dev/vdc1

[!TIP] Çoğu Linux sistemi için ext4 veya XFS tercih edilir.


2. Disk Montajlama

mount Komutu

Terminal
$ mkdir /srv/data01
mount /dev/vdc1 /srv/data01
mount

umount - Bağlantıyı Kes

Terminal
$ umount /srv/data01

/etc/fstab - Kalıcı Mount

# /etc/fstab formatı:
# <device>  <mountpoint>  <type>  <options>  <dump>  <pass>
UUID=57d86323-...  /srv/data01  ext4  defaults  0 0
Terminal
$ cat /etc/fstab

UUID Bulma

Terminal
$ blkid
lsblk

3. Disk Kullanımı

df - Disk Free

Terminal
$ df -Th
df -i
ParametreAçıklama
-TDosya sistemi türü
-hİnsan okunabilir
-iInode kullanımı

du - Disk Usage

Terminal
$ du -sh /usr
du -sh /usr/*

4. Takas Alanı (Swap)

Terminal
$ mkswap /dev/vdd
swapon /dev/vdd
free -m

5. Paket Yönetimi

Paket Yöneticileri

DağıtımPaketAraç
Debian/Ubuntu.debapt, dpkg
RHEL/CentOS.rpmyum/dnf, rpm
SUSE.rpmzypper

apt Kullanımı (Debian/Ubuntu)

Paket listesini güncelle:

Terminal
$ apt-get update

Paket ara:

Terminal
$ apt search nginx

Paket kur:

Terminal
$ apt install nginx -y

Paket sil:

apt remove nginx
apt purge nginx        # Konfig dosyalarıyla birlikte
apt autoremove         # Gereksiz bağımlılıkları temizle

Sistemi güncelle:

Terminal
$ apt upgrade -y

yum/dnf Kullanımı (RHEL/CentOS)

yum update
yum search nginx
yum install nginx -y
yum remove nginx

dpkg/rpm Kullanımı

Kurulu paketleri listele:

Terminal
$ dpkg -l | grep nginx
rpm -qa | grep nginx

Paket hakkında bilgi:

Terminal
$ apt show nginx
yum info nginx

Komut Karşılaştırma Tablosu

İşlemaptyum
Güncelleapt updateyum check-update
Kurapt install PKGyum install PKG
Silapt remove PKGyum remove PKG
Araapt search PKGyum search PKG
Yükseltapt upgradeyum update

[!IMPORTANT] Güvenlik güncellemelerini otomatik yükleyecek ayarları yapmanızı tavsiye ederim!


Sonraki Adım

Kütüphaneler ve Process Yönetimi →