Kütüphaneler ve Process Yönetimi

Linux kütüphane yönetimi, systemd ve process kontrol komutları

Kubedo Academy’e hoş geldiniz! Bu laboratuvarda kütüphane yönetimi ve process kontrolünü öğreneceksiniz.


Zorluk seviyesi: Orta
Süre: Yaklaşık 35 dakika


1. Kütüphaneler (Libraries)

Linux programları paylaşılan kütüphanelere dayanır.

Kütüphane Yolu

Terminal
$ cat /etc/ld.so.conf

ldd - Kütüphane Bağımlılıkları

Terminal
$ ldd /usr/bin/ls
ldd /bin/bash

ldconfig - Kütüphane Önbelleği

# Yeni kütüphane ekledikten sonra:
ldconfig

LD_LIBRARY_PATH

export LD_LIBRARY_PATH=$LD_LIBRARY_PATH:/usr/local/lib

2. Systemd

Modern Linux sistemlerinde init yerine systemd kullanılır.

Temel Komutlar

KomutAçıklama
systemctl start SERVICEServisi başlat
systemctl stop SERVICEServisi durdur
systemctl restart SERVICEServisi yeniden başlat
systemctl status SERVICEServis durumu
systemctl enable SERVICEAçılışta başlat
systemctl disable SERVICEAçılışta başlatma

Örnek:

Terminal
$ systemctl status ssh

3. Process Yönetimi

ps - Process Snapshot

Tüm processleri listele:

Terminal
$ ps aux

Ağaç şeklinde:

Terminal
$ ps auxf

Belirli process ara:

Terminal
$ ps aux | grep ssh

Önemli ps Parametreleri

ParametreAçıklama
aTüm kullanıcılar
uDetaylı çıktı
xTerminal olmayan procesler
fAğaç görünümü
-C CMDKomuta göre filtrele

pgrep - Process Grep

Terminal
$ pgrep ssh
pgrep -u root ssh

4. top - Canlı İzleme

Terminal
$ top

top Ekranı:

top - 14:30:05 up 10 days,  2:45,  2 users,  load average: 0.15, 0.10, 0.05
Tasks: 150 total,   1 running, 149 sleeping,   0 stopped,   0 zombie
%Cpu(s):  2.3 us,  1.0 sy,  0.0 ni, 96.5 id,  0.2 wa,  0.0 hi,  0.0 si
AlanAçıklama
usUser space CPU
sySystem/kernel CPU
idBoşta (idle)
waI/O bekleme
load average1/5/15 dakikalık yük

top Kısayolları:

  • q - Çık
  • E - Birim değiştir
  • M - Belleğe göre sırala
  • P - CPU’ya göre sırala

[!TIP] htop daha gelişmiş bir alternatiftir: apt install htop


5. watch - Tekrarlı İzleme

Terminal
$ watch -n 1 'ps aux --sort=-pcpu | head -10'

6. kill - Process Sonlandırma

Sinyaller

Terminal
$ kill -l
SinyalNumaraAçıklama
SIGTERM15Normal sonlandırma
SIGKILL9Zorla sonlandırma
SIGHUP1Konfig yeniden yükle

Kullanım

# Normal sonlandırma
kill 1234

# Zorla sonlandırma
kill -9 1234
kill -SIGKILL 1234

# İsme göre sonlandırma
pkill nginx
killall nginx

[!CAUTION] kill -9 son çare olarak kullanın! Önce normal kill deneyin.


Konu Tekrarı - Kısa Sınav


Sonraki Adım

Kullanıcı ve Sistem Yönetimi →